Państwowa Inspekcja Sanitarna MSW

Podstawowe informację o kleszczu Argas reflexus

Argas reflexus to gatunek kleszcza znany nauce od roku 1794, opisany został przez duńskiego zoologa Johana Christiana Fabriciusa. W polskiej nomenklaturze taksonomicznej stosowana jest nazwa "europejski obrzeżek gołębi". Zwyczajowo używane jest też określenie obrzeżek gołębień.

Gatunek ten występuje w całej zachodniej, środkowej i południowej Europie, od Wielkiej Brytanii do Ukrainy oraz od Polski na północy po Grecję na poludniu. W zachodniej części Polski szeroko rozprzestrzeniony, uważany za prawdopodobnie pospolity.

Argas reflexus, czyli europejski obrzeżek gołębi

Fot. PaulT - Praca własna, CC BY-SA 3.0, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=3848962

 

Kleszcze to stawonogi należące do pajęczaków z podgromady roztoczy. W Polsce udokumentowano dotychczas występowanie 19 gatunków kleszczy. Najczęściej występującym gatunkiem jest Ixodes ricinus, czyli kleszcz pospolity.

Ixodes ricinus, czyli kleszcz pospolity

Fot. WWalas, GFDL, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=4512664

 

Badania prowadzone nad biologią europejskiego obrzeżka gołębi pozwoliły dość dokładnie scharakteryzować jego rolę w ekosystemie oraz zagrożenie, jakie stwarza dla człowieka. Wprawdzie, jak wskazuje sama nazwa, jego żywicielem jest powszechnie występujący w zbiorowiskach miejskich gołąb (Columba livia), ale już wielokrotnie odnotowywane były przypadki czasowego żerowania na skórze człowieka.

W Polsce ich obecność w pomieszczeniach mieszkalnych zgłaszano już m.in. w Toruniu, Łodzi, Sosnowcu, Bytomiu, Katowicach, Chorzowie, Świętochłowicach, Poznaniu, Wrocławiu i Gdańsku. W kwietniu 2006 roku wykryto liczną populację w budynkach spółdzielni mieszkaniowej w warszawskiej dzielnicy Grochów.

Powodem atakowania ludzi jest nieprawidłowy stan techniczno-sanitarny budynków w których przebywają ludzie (spękania i ubytki w strukturze nie konserwowanego muru lub belek stropowych, niesprzątane poddasza i strychy bez odpowiedniej wentylacji i dostępu światła słonecznego, zwłaszcza z zalegającą warstwą ptasiego kału), odcięcie od dostępu do właściwego żywiciela (ptak), a także okresowy masowy pojaw notowany w różnych częściach świata (w Polsce np. jesienią i zimą 2006 roku w Gdańsku).

Dla człowieka groźne są owady dorosłe oraz stadia rozwojowe (larwa, nimfy). Ich wielkość wynosi od 2 do 10 milimetrów. Skutkiem zgryzania skóry i pobierania krwi na początku jest podrażnienie oraz objawy o etiologii alergicznej, takie jak swędzenie, zaczerwienienie, obrzęk. Gdy żerowanie jest długotrwałe i wielokrotnie powtarzające się, może wywołać również gorączkę, ból i objawy ogólnoustrojowego zatrucia. Każdy przypadek narażenia warto skonsultować z lekarzem, najlepiej specjalistą chorób zakaźnych i pasożytniczych.

Zapobieganie przenikaniu europejskiego obrzeżka gołębi oraz innych gatunków z grupy kleszczy (np. żerującego na nietoperzach obrzeżka nietoperzowca Argas vespertilionis) wymaga utrzymywania prawidłowego stanu techniczno-sanitarnego budynków i prawidłowego postępowania w kontakcie z dzikimi zwierzętami. Zawsze należy pamiętać, że człowiek jest tylko jednym elementem całego świata ożywionego, nawet jeśli jest elementem najbardziej ekspansywnym, a szeroko rozumiana higiena - jest niezbywalnym warunkiem zachowania zdrowia.

Zwalczanie obrzeżków w budynkach wymaga zastosowania odpowiednich środków chemicznych (akarycydów). Ich użycie musi być prowadzone przez wyspecjalizowane podmioty wykonujące usługi DDD, czyli dezynfekcji, dezynsekcji i deratyzacji. W tym wypadku oczywiście chodzi o wykonanie dezynsekcji, której określenie pochodzi od złożenia łacińskich wyrazów insectum – owad i przedrostka de – oznaczającego negację.

Jako ciekawostkę warto podać, że w roku 1979 na podstawie okazów zebranych na wieży Kościoła Mariackiego w Krakowie przy Rynku Głównym opisany został nowy dla wiedzy gatunek obrzeżka: Argas polonicus, czyli obrzeżek polski. Od obrzeżka gołębi różnią go tylko bardzo nieznaczne cechy morfologiczne. Ponieważ stanowił on zagrożenie dla strażaków-hejnalistów, którzy od 1874 roku odgrywają melodię krakowskiego hejnału, w 1980 roku przez kilka tygodni hejnał wykonywany był z wieży ratuszowej po drugiej stronie Sukiennic. W tym czasie podjęto skuteczne działania eliminujące jego obecność i obrzeżek polski już więcej na Wieży Mariackiej nie był stwierdzany.

 

Opracował: dr n biol. Paweł Pocheć

Wstecz
Drukuj
pdf
Poleć stronę znajomemu
EBOV/EBOLA


©1999-2017 Państwowa Inspekcja Sanitarna MSW Wszystkie Prawa Zastrzeżone. mapa serwisu mapa serwisu redakcja serwisu redakcja serwisu